W Imię Boga, Miłosiernego, Litościwego

Opinie czterech Imamów na temat Taqliid

Wstęp

Ślepe naśladowanie Madhab (szkół prawnych), czy też kogokolwiek innego spośród uczonych,  stało się niestety dość powszechne wśród wielu muzułmanów. Zaistniało to mimo że żaden z uczonych nigdy tego nie zalecał, a nawet zakazali tego surowo.

Lecz niestety ich słowa, werdykty prawne oraz wskazówki dotyczące aktów czci, zostały przez wielu podniesione do tego samego poziomu co Koran i Sunnah. Ludzie przestali szukać potwierdzenia Islamu u źródeł, zadowalając się swoją własną szkołą prawną, swoim własnym Madhab. Doprowadziło to do zaniedbania sunny, a pozycja tych sławnych Imamów (rahimahullahum) została przez niektórych niemalże postawiona na równi z Wysłannikiem ().

W dziejach historii późniejszego Islamu, doprowadzało to czasami do konfliktów pomiędzy muzułmanami przynależącymi do różnych szkół prawnych. To wszystko wyniknęło ze złego zrozumienia nauk tych Imamów, oraz przypisania im czegoś, czego oni sami się wyrzekali. Żaden z nich nigdy nie nawoływał do taqliid. Żaden nie mówił aby brali przykładu z niego, lecz z Proroka. Przytoczone tutaj ich wypowiedzi na ten temat, rozwieją insha Allah wątpliwości tych którzy uporczywie trzymają się swoich szkół prawnych.

Źródło tego tekstu pochodzi z dzieła Szeicha Nasiruddiin al-Albaani, (rahimahullah) (1332-1420 A.H. / 1914-1999 C.E.) "The Prophet's Prayer, sallallahu 'alaihi wasallam, from the beginning to the end as though you see it" który w ostatnim stuleciu wyjątkowo przyczynił się do ożywienia Sunny i obalenia Bidah. Niech Allah obdarzy go swoim Miłosierdziem.

Abu Haniifah (rahimahullah) 

Abu Hanifah Nu'maan ibn Thaabit, którego towarzysze i uczniowie przekazali różne wypowiedzi i ostrzeżenia. Wszystkie sprowadzały się do jednego:

Obowiązkiem jest przyjmowanie Hadisów, i nie podążanie za opiniami Imamów które są sprzeczne z sunną. 

1. "Gdy potwierdzone zostanie że Hadis jest Sahih, wtedy to jest mój Madhab." [1]

2. "Nie jest dozwolone[2] komukolwiek przyjmować nasze poglądy jeżeli nie wie skąd one pochodzą."[3]  

W innym przekazie: "Zabronione[4] jest aby ktoś wydawał wyroki[5] na podstawie moich słów nie znając moich dowodów." 

Inny przekaz dodaje, "...ponieważ jesteśmy śmiertelnikami, mówimy coś jednego dnia, i cofamy to następnego dnia." 

W innym opowiadaniu, "Biada tobie, O Ya'qubie[6]! Nie spisuj wszystkiego co usłyszysz ode mnie, ponieważ mogę mieć jakąś opinię jednego dnia, i porzucić ją następnego, potem mogę mieć (inną)  opinię i porzucić ją następnego dnia." [7]  

3. "Kiedy powiem coś co jest sprzeczne z Księgą Allaaha Wzniosłego, lub z czymś co zostało przekazane od Posłańca (sal allahu `aleihi ła sallam), wtedy ignorujcie moją wypowiedź."[8] 

Imaam Maalik ibn Anas (rahimahullah) 

1. "Zaprawdę jestem tylko śmiertelnikiem: mylę się (czasami) i mam rację (czasami). Dlatego, patrz na moje opinie: wszystko co zgadza się z Księgą i Sunną, przyjmuj; a wszystko co nie zgadza się z Księgą i Sunną, ignoruj."[9]

2. "Każdy po Proroku (sal allahu `aleihi ła sallam) będzie miał swoje zdania przyjęte lub odrzucone - ale nie Prorok." [10]

3. Ibn Łahb powiedział: "Słyszałem jak Maalik został spytany o czyszczenie między palcami u nogi podczas ablucji. Powiedział, 'Ludzie nie muszą tego robić.' Nie zbliżałem się do niego dopóki tłum nie zmniejszył się. Wtedy powiedziałem do niego: 'Znamy Sunnę dotyczącą tego.' Powiedział: 'Co nią jest?' Powiedziałem: 'Laith ibn Sa'd, Ibn Lahii'ah and `Amr ibn al-Haarith przekazali nam od Yaziid ibn `Amr al-Ma'aafiri od Abu `Abdur-Rahman al-Hubuli od Mustaurid ibn Shaddaad al-Qurashi który powiedział: 'Widziałem jak Posłaniec Allaaha (sal allahu `aleihi ła sallam) małym palcem przecierał między palcami u nogi.' Imam Malik powiedział: 'Ten Hadis jest mocny, nie słyszałem o nim aż do teraz.' Później słyszałem jak został spytany o to samo, na co rozkazał czyszczenie między palcami u nogi."[11]

Imam Shaafi'i (rahimahullah)

Co do Imaama Shaafi'i, cytaty pochodzące od niego są najliczniejsze i najpiękniejsze[12]: 

1. "Sunnah Posłańca Allaaha (sal allahu `aleihi ła sallam) dociera, jak również ucieka od każdego z nas. Tak więc ilekroć wydaję opinię, lub formułuję podstawę, gdy istnieje coś przeciwnego moim poglądom z autorytetu Posłannika, wtedy właściwy pogląd jest ten wyrażony przez Posłannika, i jest to mój pogląd" [13]

 2. "Muzułmanie są jednomyślnie zgodni co do tego, że jeżeli sunnah Posłańca Allaha (sal allahu `aleihi ła sallam) jest komuś udowodniona, nie jest dozwolone[14] aby ją porzucił dla wypowiedzi kogoś innego."[15]

 3. "Jeżeli w moich pismach znajdziesz coś co się różni od Sunny Posłańca Allaha (sal allahu `aleihi ła sallam), wtedy mów na podstawie Sunny Posłańca Allaha (sal allahu `aleihi ła sallam), i odrzuć to co ja  powiedziałem."

 W innej narracji: "...wtedy postępuj według niej (Sunny), i nie spoglądaj w bok na wypowiedzi innych."[16]

 4. "Gdy potwierdzone zostanie że Hadis jest Sahih, wtedy to jest mój Madhab."[17]

 5. "Jesteś[18] lepiej poinformowany o Hadisach niż ja. Więc jeżeli jakiś Hadis jest Sahih, poinformuj mnie o nim, czy jest on z Kufah, Basrah czy z Syrii, tak abym mógł mieć pogląd zgodny z Hadisem. Jeżeli tylko jest on Sahih."[19]

 6. "W każdej kwestii w której ludzie narracji znajdują przekaz sahih od Posłańca Allaha (sal allahu `aleihi ła sallam), który jest sprzeczny z tym co ja powiedziałem, wtedy cofam swoją wypowiedź, czy to za mojego życia czy po mojej śmierci."[20]

7. "Gdy zauważysz że powiem coś, a przeciwieństwo jest autentycznie przytoczone od Proroka (sal allahu `aleihi ła sallam), wtedy wiedz że mój rozum mnie opuścił." [21]

 8. "Co do wszystkiego co mówię, jeżeli istnieje coś autentycznego od Proroka (sal allahu `aleihi ła sallam) sprzeczne z tym co ja mówię, wtedy hadis Proroka (sal allahu `aleihi ła sallam) ma pierwszeństwo, tak więc nie postępujcie według mojej opinii." [22]

 9. "Każde stwierdzenie z autorytetu Proroka (sal allahu `aleihi ła sallam) jest także moim poglądem, nawet jeżeli nie usłyszycie tego ode mnie." [23]

Imam Ahmad ibn Hanbal (rahimahullah)

Imaam Ahmad był przedni spośród Imamów w zbieraniu Sunny i trzymaniu się niej, tak bardzo że "...nie lubił aby pisano książki, składające się z dedukcji i opinii."[24] Dlatego też mówił:

1. "Nie postępujcie według mojej opinii; nie postępujcie też według opinii Maalika, ani Shafii', ani Auzaa'i, ani Thauri, lecz bierze skąd oni brali."[25]

W innym przekazie: "nie kopiujcie swej Diin (religii, wiary) od żadnego z nich, ale cokolwiek pochodzi od Proroka (sal allahu `aleihi ła sallam) i jego Towarzyszy, bieżcie; później są ich Następcy, gdzie człowiek ma wybór."

Kiedyś powiedział: "naśladowanie[26] oznacza że człowiek idzie za tym co pochodzi od Proroka (sal allahu `aleihi ła sallam) i jego Towarzyszy;  po Następcach, ma wybór."[27]

2. "Opinia Auzaa'i, opinia Maalik, opinia Abu Haniifah: wszystko to opinie, i wszystkie są równe w moich oczach. Aczkolwiek, dowód jest w narracjach (od Proroka i jego Towarzyszy)." [28]

3. "Ktokolwiek odrzuca stwierdzenie Posłańca Allaaha (sal allahu `aleihi ła sallam), ten jest na krawędzi zniszczenia."[29]

Te bezsprzeczne wypowiedzi Imamów, jasno mówią o trzymaniu się Hadisów, oraz zabraniają naśladowania ich opinii bez jasnych, widocznych dowodów.

Stąd, ktokolwiek stosował się do potwierdzonej, autentycznej Sunny, nawet jeżeli sprzeczna była z niektórymi poglądami Imamów, nie przeciwstawiałby się im, ni też nie zbaczał z ich drogi. Taka osoba postępowałaby raczej według nich wszystkich, i chwytałaby się podpory najbardziej godnej zaufania, która nigdy nie łamie się.

Natomiast osoba która porzuciłaby jakąkolwiek część autentycznej Sunny, tylko dlatego że nie zgadza się z opinią Imamów, byłaby im nieposłuszna oraz nieposłuszna Allahowi. Allach objawił:

"Ale nie! Na twego Pana! Oni nie uwierzą dopóki nie uczynią ciebie sędzią w tym, co jest przedmiotem sporu między nimi. Potem nie znajdą już w sobie sprzeciwu co do tego co ty rozstrzygnąłeś, i poddadzą się całkowicie." (Koran, 4:65)

Mówi także: 

"...niech się mają na baczności ci, którzy sprzeciwiają się Jego rozkazowi; żeby nie dosięgła ich jakaś niedola, albo żeby ich nie dosięgła kara bolesna." (Koran, 24:63)

Haafiz Ibn Radziab al Hanbali (rahimahullah) powiedział:

"Dlatego obowiązkiem każdego kto usłyszy o nakazie Posłańca Allaha, lub go zna, jest wytłumaczyć go Ummie (wspólnocie), szczerze im doradzić, nakazać im aby postępowali według jego rozkazu, nawet jeżeli przeczy to opinii kogoś wielkiego. Tak jest ponieważ autorytet Posłańca Allaha (sal allahu `aleihi ła sallam) najbardziej zasługuje na to aby go szanować i według niego postępować, ponad opinię kogokolwiek wielkiego kto nieświadomie zaprzeczył nakazom Posłańca w jakiejkolwiek sprawie. Dlatego też Towarzysze i ich następcy odpierali każdego kto sprzeciwiał się autentycznej Sunnie, czasami robiąc to bardzo surowo[30], lecz nie poprzez nienawiść do danej osoby, gdyż kochali i szanowali ją, lecz ponieważ Posłaniec Allaha był im bardziej umiłowany, i jego rozkazy przewyższały rozkazy jakiejkolwiek innej stworzonej istoty.

Tak więc, jeżeli rozkaz Posłańca kolidował z rozkazem kogoś innego, rozkaz Posłańca uważano za bardziej stosowny do wdrożenia i naśladowania. Nie przeszkadzało to im jednak w okazywaniu szacunku osobie której się przeciwstawili, ponieważ wiedzieli iż zostanie jej przebaczone[31]; faktycznie, ta osoba nie miała nic przeciwko oponowaniu jej instrukcji, gdy przeciwny rozkaz Posłańca został jasno udowodniony." [32]

Zaprawdę, jak mogliby mieć cokolwiek przeciwko, gdy rozkazali swoim stronnikom aby tak właśnie postępowali, i zalecili im porzucenie wszelkich poglądów które byłyby sprzeczne z Sunną. Imam Shafi'i (rahimahullah) zalecił swoim towarzyszom aby jemu także przypisywali autentyczną Sunnę, nawet jeżeli sam jej nie przyjął, lub przyjął coś z nią sprzecznego. Stąd, kiedy analityk Ibn Daqiiq al 'Eid (rahimahullah), zebrał w przestrzennym tomie, sprawy w których jeden lub więcej spośród czterech madhabów Imamów, były sprzeczne z autentycznymi Hadisami, napisał na początku:

"Zabronione jest przypisywanie tych odpowiedzi Imamom Mudźtahid, a obowiązkiem jurystów którzy naśladują ich opinie, jest znać je, aby ich nie cytowali względem nich, w ten sposób kłamiąc przeciwko nim."[33]

Stronnicy Imamów pozostawiali ich poglądy jeżeli były sprzeczne z Sunną

Na podstawie wypowiedzi Imamów, ich uczniowie, wielu za dawnych czasów, i mniej w czasach późniejszych[34], nie przyjmowali wszystkich poglądów swoich Imamów; raczej ignorowali wielką ich część, gdy odkryli że są sprzeczne z Sunną. Nawet dwóch Imamów, Muhammad ibn al-Hasan i Abu Yuusuf (rahimahullah), różnili się ze swoim Szejchem Abu Hanifah co do "około jednej trzeciej Madhabu"[35], o czym świadczą książki masaa'il. Podobnie mówi się o Imamie al-Muzani[36] i o innych stronnikach Shafiego oraz innych Imamów; ograniczę się do podania dwóch przykładów, gdyż inaczej debata ta stała by się niepotrzebnie długa.

1) Imam Muhammad pisze w swojej Mułatta: "Co do Abu Hanifah, uważał że nie ma modlitwy z prośbą o deszcz, lecz my utrzymujemy że Imam modli się dwa rakaaty, po czym prosi..." (str.158)[37]

2) Także 'Isaam ibn Yuusuf al-Balkhi, jeden ze stronników Imama Muhammada[38], oraz służący Imama Abu Yusuf[39], "wydawał wyroki sprzeczne z Imamem Abu Hanifah ponieważ nie znał jego dowodów, a inne dowody były jemu przedstawione, więc wydawał wyroki na ich podstawie."[40] Tak więc, "podnosił ręce przy skłonie (w modlitwie) oraz podnosząc się z niego"[41], gdyż jest to sunnah mutaułatir; fakt że jego trzej Imamowie (Abu Haniifah, Abu Yuusuf i Muhammad) byli innego poglądu nie przeszkadzał mu w praktykowaniu tej Sunny. Każdy muzułmanin jest zobowiązany do takiego właśnie podejścia, jakie widzieliśmy u tych czterech Imamów i innych.

Jak wynika z wypowiedzi Imamów, nie mówiąc już o Allahu i Posłańcu, obowiązkiem jest praktykowanie Sunny, nawet jeżeli była by ona sprzeczna z poglądami kogokolwiek. Jedynie sunnah jest godna bezwarunkowego podporządkowania się niej, a szkoły prawne, poglądy i werdykty innych nie zawsze są z nią zgodne. W przypadku kontrowersji i nieporozumień obowiązkiem jest odwoływanie się do Sunny. Prośmy więc aby Allah uczynił nas spośród tych o których mówi:

"Odpowiedź wierzących, gdy wezwani są do Boga i Jego Posłańca, aby rozsądził między nimi, jest taka: "Usłyszeliśmy i jesteśmy posłuszni!" tacy osiągną sukces. Ci którzy są posłuszni Bogu i Jego Posłańcowi, i obawiają się Boga, i są bogobojni, i przestrzegają obowiązków, osiągną szczęście." (Koran, 24:51,52)

Przypisy

[1]Ibn 'Aabidiin: al-Haashiyah (1/63), oraz w eseju Rasm al-Mufti (1/4 pochodzącym z kompilacji esejów Ibn 'Aabidiin), Shaikh Saalih al-Fulaani: Iiqaaz al-Himam (str. 62) & inni. Ibn 'Aabidiin cytował z Sharh al-Hidaayah według Ibn al-Shahnah al-Kabiir, nauczyciel Ibn al-Humaam, następujące:

"Gdy istnieje hadis sahih sprzeczny z madhab, należy postępować według hadisu, i uczynić go swoim madhab. Postępowanie według hadisu nie unieważni stronnika jako Hanafi, gdyż zostało wiarygodnie przekazane że Abu Hanifah powiedział: 'Gdy dowiedzione zostanie że hadis jest sahih, jest on moim madhab', i zostało to przekazane od Imama Ibn 'Abdul Barr od Abu Hanifah i od innych Imamów."

Jest to częścią kompletności wiedzy i pobożności Imamów, gdyż swoimi wypowiedziami dali do zrozumienia że nie pojmowali całej Sunny, a Imam Shafi'i wyjaśnił do starannie. Zdarzało się, że przeczyli Sunnie ponieważ nie byli jej świadomi, więc nakazali nam abyśmy trzymali się Sunny uważając ją za część ich Madhab. Niech Allah ześle na nich wszystkich Swoje miłosierdzie.

[2]Arabski: halaal

[3]Ibn 'Abdul Barr: Al-Intiqaa' fi Fadaa'il ath-Thalaathah al- A'immah al-Fuqahaa' (str. 145), Ibn al-Qayyim: I'laam al- Muuqi'iin (2/309), Ibn 'Aabidiin w notatkach do Al-Bahr ar-Raa'iq (6/293) oraz w Rasm al-Mufti (str. 29,32) & Sha'raani in Al-Miizaan (1/55). Późniejsza narracja została zebrana przez 'Abbaas ad-Dauri w At-Taariikh przez Ibn Ma'iin (6/77/1) z sahiih sanad na podstawie przekazu Zafar, studenta Imama Abu Hanifah. Podobne narracje istnieją na podstawie przekazów od towarzyszy Abu Hanifah, Abu Yusuf i 'Aafiyah ibn Yaziid. Ibn al-Qayyim potwierdził wiarygodność przekazu Abu Yusuf w I'laam al-Muuqi'iin (2/344).

Jeżeli mówili tak komuś kto nie znał ich dowodów, to co powiedzieliby komuś kto wie że dowody przeczą ich wypowiedziom, ale nadal wydaje wyroki przeciwne dowodom?

[4] Arabski: haraam

[5] Arabski: fatła

[6]Wybitny student Imama Abu Hanifah, Abu Yusuuf (rahimahullah).

[7]Tak było ponieważ Imam często opierał swój pogląd na Qiyas (analogii), po czym przychodziła mu na myśl bardziej przekonująca analogia, lub docierał do niego Hadis Proroka (sal allahu `aleihi ła sallam), więc akceptował go ignorując swój poprzedni pogląd.

Słowa Sha'raani' w Al-Miizaan (1/62) podsumowane są następująco:

"Nasza wiara, jak również każdego kto studiuje Imama Abu Hanifah (radi Allaahu 'anhu), jest, że gdyby żył do czasów zapisania Shariatu, oraz podróży ludzi zachowujących Hadisy do różnych miast i granic aby je zebrać, zaakceptował by je, i zignorował analogie które stosował.

Ilość qiyasw jego Madhab, byłaby równie mała jak w innych madhab, lecz ponieważ dowody Szariah zostały rozrzucone wraz Następcami (Tabi`in) i ich Następcami (Tabi`i Tabi`in), i nie zostały zebrane za jego życia, duża ilość qiyasbyła koniecznością w jego Madhab w porównaniu do innych Imamów. Późniejsi uczeni odbywali podróże poszukując i kolekcjonując hadisy z różnych miast i miejscowości spisując je; stąd, niektóre hadisy Szariah tłumaczyły inne. To jest powód dla którego istnieje taka ilość qiyasw jego madhab, podczas gdy było go mało w innych madhab."

Abul-Hasanaat Al-Lucknowi cytował jego słowa w pełni w 'An- Naafi' al-Kabiir (str. 135).

Ponieważ to usprawiedliwia, że Abu Hanifah czasami nieświadomie zaprzeczał autentycznym hadisom - i jest to całkowicie dopuszczalny powód, gdyż Allah nie nakłada na duszę ciężaru większego niż może udźwignąć - nie jest dozwolone aby znieważać go za to, jak czynią to niektórzy ignoranci. Faktem jest że obowiązkiem jest go szanować, gdyż jest on jednym z Imamów Muzułmanów, przez którego religia została zachowana i przekazana nam, we wszystkich jej dziedzinach. Zostanie on także wynagrodzony w każdej okoliczności, czy miał rację czy nie. Nie jest też dozwolone aby jego stronnicy trzymali się tych jego wypowiedzi, które przeczą autentycznym hadisom, gdyż te wypowiedzi w rezultacie nie są częścią jego Madhab, jak wskazują powyższe wypowiedzi. Tak więc są to dwie skrajności, a prawda leży pomiędzy.

A ci, którzy przyszli po nich, mówią: "Panie nasz! Przebacz nam i naszym braciom, którzy nas wyprzedzili w wierze! I nie umieszczaj w naszych sercach urazy do tych, którzy uwierzyli! Panie nasz! Ty, zaprawdę, jesteś dobrotliwy, litościwy!" (Koran, 59:10)

[8]Al-Fulaani w Iiqaaz al-Himam (str. 50), przypisując to Imaam Muhammad, a następnie powiedział: "Nie dotyczy to mudźtahid, gdyż i tak nie jest on związany z ich poglądami, lecz dotyczy to muqallid."

Sha'raani rozwinął to w Al-Miizaan (1/26):

"Jeżeli zostanie powiedziane: 'Co mam zrobić z Hadisem którego mój Imam nie używał, lecz został on autentycznie potwierdzony po jego śmierci?' Prawidłową odpowiedzią na to jest: 'Należy według nich (Hadisów) postępować, ponieważ gdyby twój Imam zetknął się z nimi i uznał za autentyczne, nakazałby ci postępować według nich, ponieważ wszyscy Imamowie byli więźniami w rękach Szariah'. Naszą wiarą jest że jeżeli Imamowie żyli by dłużej i poznali Hadisy które zostały autentycznie potwierdzone po ich śmierci, z pewnością zaakceptowaliby je i postępowaliby według nich, ignorując jakiekolwiek analogie i poglądy które mieli wcześniej."

[9]Ibn 'Abdul Barr: Dźaami' Bayaan al-'Ilm (2/32), cytował go Ibn Hazm w Usuul al-Ahkaam (6/149), a także Al-Fulaani (str. 72)

[10] Dobrze znane jest wśród późniejszych uczonych iż są to słowa Malika. Ibn 'Abdul Haadi stwierdził że jest sahih w Irshaad as-Saalik (227/1); Ibn 'Abdul Barr w Dźaami' Bayaan al-'Ilm (2/91) & Ibn Hazm w Usuul al-Ahkaam (6/145, 179) przekazali je jako wypowiedź Al-Hakam ibn 'Utaibah oraz Mudziaahid; Taqi ad-Diin as-Subki przytoczył je i zachwycał się ich pięknem w al-Fataauaa (1/148) jako wypowiedź Ibn 'Abbaas, dalej pisząc: "Słowa te były pierwotnie słowami Ibn 'Abbaas oraz Mudziaahid, od których to Maalik (radi Allaahu 'anhu) wziął, i stał się za nie sławny." Wydaje się że Imaam Ahmad później przyjął tą wypowiedź od nich, jak powiedział Abu Dauud w Masaa'il Imaama Ahmada (str. 276): "Słyszałem jak Ahmed powiedział: ‘Każdego opinie mogą być przyjęte lub odrzucone, z wyjątkiem Proroka (sal allahu `aleihi ła sallam)’."

[11] Ze wstępu do Al-Dźarh wat-Ta'diil, według: Ibn Abi Haatim, str. 31-2.

[12]Ibn Hazm pisze w Usuul al-Ahkaam (6/118):

"Zaprawdę wszyscyfuqahaa' których opinie są naśladowane byli przeciwni taqliid, i zabronili swoim stronnikom ślepego naśladowania (postępowania według) ich opinii. Najbardziej surowy w tej sprawie był Shaafi'i (rahimahullah), gdyż wielokrotnie podkreślał, bardziej niż ktokolwiek inny, konieczność postępowania wedle autentycznych narracji, i akceptowania wszystkiego co dowody dyktowały; uniewinnił siebie także od całkowitego naśladowania, i ogłosił to ludziom którzy go otaczali. Niechaj to przyniesie mu korzyść przed Allahem, i niechaj jego wynagrodzenie będzie najwyższe, gdyż był on powodem wielkiego dobra."

[13] Przytoczone przez Haakim z nieprzerwanym sanad aż do Shaafi'i, jak w Taariikh Dimashq według Ibn 'Asaakir (15/1/3), I'laam al- Muuqi'iin (2/363, 364) & Iiqaaz (str. 100).

[14] Arabski: halaal

[15] Ibn al-Qayyim (2/361) & Fulaani (str. 68)

[16] Haraui: Dhamm al-Kalaam (3/47/1), Khatiib: Al-Ihtijaaj bi ash-Shaafi'i (8/2), Ibn 'Asaakir (15/9/10), Nauaui: Al-Madźmuu' (1/63), Ibn al-Qayyim (2/361) & Fulaani (str. 100); druga narracja pochodzi z Hilyah al-Auliyaa' według Abu Nu'aim.

[17] Nauaui: Al-Madźmu' (1/63), Sha'raani (1/57), podając jako źródła Haakim i Baihaqi, & Fulaani (str. 107). Sha'raani powiedział, "Ibn Hazm powiedział, 'To jest, ... potwierdzone jako sahih przez niego lub któregokolwiek innego Imama’." Jego wypowiedź podana poniżej potwierdza to rozumowanie.

Nauaui mówi: "Nasi stronnicy postępowali według tego w sprawie tathwiib (wezwanie do modlitwy w dodatku do Adhaanu), warunki opuszczania stanu ihram(stan podczas pielgrzymki) z powodu choroby, oraz inne dobrze znane rzeczy w książkach Madhab. Spośród naszych towarzyszy o których zostało przekazane, że wydawali wyroki na podstawie hadisów (raczej niż na wypowiedziach Shafiego) są Abu Ya'quub al-Buiiti i Abu l-Qaasim ad-Daariki. Spośród naszych towarzyszy z muhaddithiin, Imaam Abu Bakr Al-Baihaqi i inni przyjęli to podejście. Wielu spośród naszych najwcześniejszych stronników, gdy napotkali sprawę co do której istniał hadis, a madhab Shafiego był sprzeczny z nim, postępowali według hadisu i wydawali wyroki o niego oparte mówiąc: 'Madhab Shafiego to wszystko co zgadza się z Hadisami.’ Szeich Abu 'Amr (Ibn as-Salaah) mówi,

'Ktokolwiek spośród Shafitów znalazł hadis sprzeczny z jego Madhab, zastanawiał się czy spełnił warunki idźtihadugeneralnie, lub w tej konkretnej kwestii czy sprawie, wobec czego swobodnie postępował według hadisu, nie znajdując przekonującego usprawiedliwienia aby przeczyć hadisowi. Tak więc pozostawało mu postępować według hadisu, gdy niezależny Imam, inny niż Shafi’i, postąpił według niego, co usprawiedliwiało pozostawianie Madhabu swego Imama w danej sprawie.’ To co Abu ‘Amr powiedział jest prawidłowe i przyjęte. A Allaah wie najlepiej."

Istnieje inna możliwość o której Ibn as-Salaah nie wspomniał: co zrobił by ktoś, nie znajdując nikogo innego kto postąpił według hadisu?

Odpowiedział na to Taqi ad-Diin as-Subki w swoim artykule, Znaczenie powiedzenia Shaafi'iego, "Gdy dowiedzione zostanie że hadis jest sahih, wtedy jest on moim Madhab" (str. 102, vol. 3): "Dla mnie najlepszą rzeczą jest postępować według Hadisu. Należy wyobrazić siebie przed Prorokiem (sal allahu `aleihi ła sallam), zaraz po usłyszeniu (hadisu) od niego: czy istniała by wymówka aby opóźnić postępowanie według niego? Nie na Allaha ... a każdy ponosi odpowiedzialność według swojego zrozumienia."

Reszta tej dyskusji podana jest i analizowana w I'laam al-Mouaqqi'iin (2/302, 370) oraz w książce al-Fulaani, (pełny tytuł:) Iiqaaz Himam ulu l-Absaar, lil-Iqtidaa' bi Sayyid al-Muhaadziriin wal-Ansaar, wa Tahdhiiruhum 'an al-Ibtidaa' ash- Shaa'i' fi l-Quraa wal-Amsaar, min Taqliid al-Madhaahib ma'a l-Hamiyyah wal-'Asabiyyah bain al-Fuqahaa' al-A'saar. Jest to znakomita książka w swojej dziedzinie, którą każdy poszukujący prawdy powinien przestudiować ze zrozumieniem i refleksją.

[18]Zwracając się do Imaama Ahmad ibn Hanbal (rahimahullah).

[19] Przytoczone przez Ibn Abi Haatim w Aadaab ash-Shaafi'i (str. 94-5), Abu Nu'aim w Hulyah al-Auliyaa' (9/106), al-Khatiib w Al- Ihtidziaadź bish-Shaafi'i (8/1), oraz w Ibn 'Asaakir (15/9/1), Ibn 'Abdul Barr w al-Intiqaa' (str. 75), Ibn al-Dziauzi w Manaaqib al-Imaam Ahmad (str. 499) & Haraui (2/47/2) z trzema szlakami od 'Abdullaah ibn Ahmad ibn Hanbal od jego ojca że Shaafi'i powiedział do niego: ...etc; więc, jest to wiarygodne z autorytetu Shaafi'iego. Dlatego Ibn al-Qayyim definitywnie jemu to przypisał w I'laam (2/325), jak również Fulaani w Iiqaaz (str. 152) a później powiedział: "Baihaqi powiedział, 'On (Shaafi'i) dlatego używał tak dużo Hadisów, ponieważ zebrał wiedzę od ludzi w Hidziaaz, Syrii, Yemenie i Iraku, i przyjął wszystko co uważał za wiarygodne, nie przychylając się do, ani wglądając w Madhab ludzi jego kraju, gdy prawda była dla niego jasna gdzie indziej. Niektórzy przed nim ograniczali się do tego co znajdywali w Madhab ludzi ich kraju, nie starając się potwierdzenia wiarygodności tego co im przeczyło. Niech Allah wszystkim nam wybaczy'."

[20] Abu Nu'aim (9/107), Haraui  (47/1), Ibn al-Qayyim w I'laam al-Mouaqqi'iin (2/363) & Fulaani (str. 104).

[21] Ibn Abi Haatim w al-Aadaab (str. 93), Abul Qaasim Samarqandi w al-Amaali, tak jak w selekcji Abu Hafs al- Mu'addab (234/1), Abu Nu'aim (9/106) & Ibn 'Asaakir (15/10/1) z sahih sanad.

[22] Ibn Abi Haatim, Abu Nu'aim & Ibn 'Asaakir (15/9/2).

[23]Ibn Abi Haatim (str. 93-4).

[24]Ibn al-Dziauzi w al-Manaaqib (str. 192)

[25] Fulaani (str. 113) & Ibn al-Qayyim w I'laam (2/302).

[26] Arabski: ittibaa'

[27]Abu Dauud w Masaa'il według Imaama Ahmada (str. 276-7)

[28] Ibn 'Abdul Barr w Dźaami' Bayaan al-'Ilm (2/149).

[29]Ibn al-Dziauzi (str. 182).

[30]Nawet przeciwko swoim ojcom i uczonym, jak przekazali Tahaaui w Sharh Ma'aani al-Aathaar (1/372) oraz Abu Ya'laa w swoim Musnad (3/1317), z isnaad wiarygodnych ludzi, od Saalim ibn 'Abdullaah ibn 'Umar, który powiedział:

"Siedziałem kiedyś w meczecie z Ibn 'Umar (radi Allaahu 'anhu), gdy przyszedł człowiek od ludzi z Syrii i spytał o kontynuowaniu Umrah do Hadź (tak zwane Hadź Tamattu’). Ibn 'Umar odpowiedział, 'Jest to dobra i piękna rzecz.' Człowiek powiedział, 'Ale twój ojciec ('Umar ibn al-Khattaab) zabraniał tego!' Powiedział, 'Biada tobie! Jeżeli mój ojciec zabraniał czegoś co Posłaniec Allaha (sal allahu `aleihi ła sallam) praktykował i nakazał, zaakceptował byś opinie mego ojca, czy nakaz Posłańca Allaha (sal allahu `aleihi ła sallam)?' Odpowiedział, 'Nakaz Posłańca Allaha (sal allahu `aleihi ła sallam).' Powiedział, 'Więc odejdź ode mnie.' Ahmad (no. 5700) przekazał podobnie, jak również Tirmidhi (2/82) i określił jako sahiih.

Także, Ibn 'Asaakir (7/51/1) przekazał od Ibn Abi Dhi'b.

[31] Faktem jest że byłby wynagrodzony, gdyż Prorok (sal allahu `aleihi ła sallam) powiedział: "Gdy sędzia wydaje wyrok, jeżeli stara się (idźtihaad) i osądzi prawidłowo, dostanie dwie nagrody; jeżeli  stara się (idźtihaad) i osądzi nieprawidłowo, otrzyma jedną nagrodę." (Bukhaari, Muslim & inni.)

[32] Cytowany w notatkach Iiqaaz al-Himam (str. 93)

[33] Fulaani (str. 99)

[34]cf. Koran al-Waaqi'ah, 56:13-14

[35] Ibn 'Aabidiin w Haashiyah (1/62), & Lucknowi podał za źródło Ghazaali w an-Naafi' al-Kabiir (str. 93).

[36] Sam mówi na początku swojej zwięzłej Shaafi`i Fiqh (wydrukowanej na marginesie 'Al-Umm' Imama Shaafi`i):

"Książka ta jest selekcją wiedzy Muhammada ibn Idriis al-Shaafi'i (rahimahullah) oraz znaczeniem jego wypowiedzi, aby pomóc zrozumieć tym którzy tego pragną, wiedząc że zabronił on naśladowanie jego opinii, lub kogokolwiek innego, aby taka osoba mogła starannie w niej szukać swojej Diin [religii]."

[37] W której wytłumaczył swój sprzeciw ze swoim Imamem w około dwudziestu masaa`il (nos. 42, 44, 103, 120, 158, 169, 172, 173, 228, 230, 240, 244, 274, 275, 284, 314, 331, 338, 355, 356 – z Ta'liiq al-Mumajjid 'alaa Mouatta' Muhammad (Ważne notatki na temat Mouatta' Muhammada))

[38] Ibn 'Aabidiin wspomniał go wśród nich w Haashiyah (1/74) & w Rasm al-Mufti (1/17). Qurashi wspomniał go w Al-Dziauaahir al-Madiyyah fi Tabaqaat al-Hanafiyyah (str. 347) i powiedział, "Był wiarygodnym przekazicielem Hadisów. On i jego brat Ibraahiim byli Szeichami Balakh w swoim czasie."

[39] Al-Fawaa'id al-Bahiyyah fi Taraadzium al-Hanafiyyah (str. 116)

[40] Al-Bahr ar-Raa'iq (6/93) & Rasm al-Mufti (1/28).

[41] Al-Fauaa'id ... (str. 116); autor dodał pożyteczną notatkę:

"Można z tego wywnioskować fałsz przekazu Makhuul od Abu Haniifah: 'że ten kto podnosi swoje ręce podczas modlitwy, jego modlitwa jest zrujnowana', przez co Amiir, sekretarz Itqaani, został zwiedziony, co zostało wspomniane w jego biografii. 'Isaam ibn Yuusuf, towarzysz Abu Yuusuf, miał za zwyczaj podnosić ręce, więc jeżeli wyżej wspomniany przekaz miałby jakiekolwiek uzasadnienie, Abu Yuusuf i 'Isaam wiedzieli by o tym... Można z tego także wywnioskować że jeżeli jakiś Hanafi ignorował madhhab swojego Imama w jakiejś sprawie, na podstawie mocnych dowodów jej przeczących, nie wykluczyło by to jego jako stronnika Imama, lecz tak naprawdę byłoby to właściwe taqliidpod pozorem opuszczenia taqliid; czy nie widzisz że 'Isaam ibn Yuusuf odszedł od madhabu Abu Haniifah nie podnoszenia rąk, ale wciąż zaliczany jest jako Hanafi?... Do Allaha użalam się nad ignorancją naszych czasów, gdy ubliża się każdemu kto nie naśladuje swojego Imama w danej sprawie, na podstawie silnych dowodów przeciwko niej, oraz wyklucza się go z grona stronników Imama! Nie ma nic w tym dziwnego gdy ci którzy tak postępują są zwykłymi ludźmi, lecz zadziwiające jest gdy pochodzi to od tych którzy naśladują ludzi uczonych ale w rzeczywistości ktoczą wzdłuż drogi jak bydło!

Pokrewne artykuły:
> Dozwolony i zakazny taqliid
> Uczeń między dwoma skrajnościami
> Sunnah jest nieograniczonym autorytetem