Uczeń między dwoma skrajnościami

Autor: Szeich Sâlih bin Fauzân bin `Abdillâh al-Fauzân
Tytuł: Adżuibat-ul-Mufîdah^[1]
Z arabskiego na szwedzki tłumaczył: Abû Usâma Adîb el-Sâbi
Na polski tłumaczył: Abu Anas bin Marian

Pytanie: Niektórzy ludzie trzymają się fanatycznie jednej szkoły prawnej (madhab), lub jednego uczonego, inni zaś całkowicie się oddalają od wiedzy którą imamowie przekazali. Jak zatem, powinno się postępować w tej kwestii?

Odpowiedź: Tak, są to dwie skrajności.

Jeden osobnik przesadza w swym naśladowaniu do tego stopnia, że fanatycznie trzyma się opinii jednego uczonego, nawet jeśli sprzeczna jest ona z dowodami. Jest to bardzo poważne i może prowadzić do kufr [niewiary], przed czym szukamy schronienia u Allâha.^[2]

Drugi osobnik odmawia przyjęcia jakiejkolwiek wiedzy od uczonych nie czerpiąc z tego żadnych korzyści, nawet jeśli [wiedza ta] zgodna jest z Koranem i Sunną. Jest to wielkie lekceważenie. Obaj przesadzają.

W słowach uczonych leży wiele dobra, szczególnie w Fiqh [przekazanym przez] salaf - sahaba i tabi'în, czterech imamów i uczonych z dziedziny Fiqh, których wiedza religijna została poświadczona. Leży w tym wielka korzyść i wsparcie. Jednak nie należy przyjmować [wiedzy od Imamów] jako rzecz oczywistą, ponieważ jeśli dojdzie do nas wiedza o tym, że to co zostało [od nich] przekazane sprzeczne jest z dowodami, to zobowiązani jesteśmy iść w ślad dowodów.

Jednak jeśli to co zostało przekazane [od Uczonych] nie przeczy dowodom z Koranu i Sunny, to nie ma nic złego w przyjęciu [tej wiedzy] i zaakceptowaniu jej. Wtedy nie jest to fanatyzm, tylko korzystanie z wiedzy salaf as-sâlih, pożytek oraz prowadzenie drogą prostą. Jest to droga do zrozumienia znaczenia Księgi Allâha i Sunny Wysłannika (sal allahu `alejhi ła sallam).

To jest droga prawdy i droga środkowa: przyjmujemy to co mówią uczeni w Fiqh jeśli zgodne jest to z dowodami z Koranu i Sunny, i opuszczamy to co jest sprzeczne z dowodami. Uczeni są usprawiedliwieni w swych błędach. Szanujemy ich i nie zmniejsza to ich wartości. Prorok (sal allahu `alejhi ła sallam) powiedział:

I błąd ten zostaje mu wybaczony jeśli jest z pośród tych którzy spełnili warunki^[3] aby móc sądzić według własnej opinii.

Jeśli zaś chodzi o osobę która nie posiada wiedzy, lub jest na początku drogi wiedzy, to nie jest dozwolone aby sądził według własnej opinii, a jeśli to zrobi to grzeszy bez względu na to czy ma rację czy nie, ponieważ dokonał czegoś czego nie może dokonywać.

^[2] Szeich ul-Islam Ibn Taymiyyah (rahimahullah) powiedział:
”Ktoś kto trzyma się konkretnej osoby oprócz Proroka (sal allahu `alejhi ła sallam), tak jak ktoś kto trzyma się Mâlika, Shafi`îego, Ahmada czy Abi Hanify, i uważa że wszystko to co ta konkretna osoba mówi jest prawdą którą należy naśladować, i że [prawda] ta nie może być wypowiedziana przez innego imama. Tak więc ten kto tak postępuje jest nieświadomy i zbłąkany, a być może nawet kâfir [niewierzącym], i jeśli uważa że ludzie muszą naśladować konkretnego imama, i żadnego innego, to ten ktoś musi wykonać taubah [powrócić do Allâha ze skruchą, odpokutować za swój grzech].” (Madżmû' al-Fatâuâ, 248-249/22)

"1. Wiedza Koranu i Sunny
Do tego należy wiedza dotycząca objawienia Koranu - względem czego i kiedy wersety zostały objawione, czy ich prawo zostało zniesione, poprawne zrozumienie, które prawa są generalne a które szczegółowe. Podobnie w przypadku Sunny.

2. Znajomość języka Arabskiego
Bez znajomości języka w którym został objawiony Koran i Sunnah, dogłębne zrozumienie staje się niemożliwe.

3. Znajmość podstaw Fiqh [zdolność wyciągania prawnych dowodów z Szari`ah]
Umożliwia to prawidłowe stosowanie praw w zależności od okoliczności.

4. Wiedza o Idżma`a (zgoda) i Ikhtilâf (różnice) uczonych
Aby opinia poparta dowodami Koranu i Sunny, nie wykraczała poza to w czym uczeni są zgodni [np. że podnoszenie palca wskazującego w Tashahhud jest obowiązkowe] lub poza poziom ich różnych opinii [np. wskazywanie palcem wskazującym w Tashahhud, czy poruszanie nim]." (`Ali Hasan Al-Halabî 'Salâh-ul-'Aalam bi-Iftaa-il-'Aali', to co pojawia się w kwadratowych nawiasach [ ] jest dodatkiem tłumacza.)