W Imię Boga, Miłosiernego, Litościwego

Zrozumienie Atrybutów Allaha

Źródło: 'Risaalah Ithbaatul-Istiwaa wal-Fawqiyyah', str. 175-183
Autor: Imam Abu Muhammad al-Dziueynii (zmarł 438H) ^[i]

Z angielskiego tłumaczył: Abu Anas

Wiedz, że przez pewien czas miałem wątpliwości co do trzech rzeczy:

(i) Kwestia as-Sifaat (atrybutów Allaha)

(ii) Kwestia al-Fauqiyah (to że Allah znajduje się nad Swoim stworzeniem)

(iii) Kwestia al-Harf (Słowa) i as-Saut (Głosu) dotycząca Koranu.

Miałem wątpliwości co do różnych pojęć odnoszących się do tych rzeczy, które znajdują się we współczesnych książkach, nie wiedząc czy należy dokonywać ta`uiil <sup>[ii]</sup> i tahriif <sup>[iii]</sup> atrybutów Allaha. Nie wiedziałem czy przyjąć je takimi jakie są i powstrzymać się od (rozumienia) ich znaczenia, czy też potwierdzić je nie dokonując ta`uiil, ta`tiil <sup>[iv]</sup> czy tamthiil <sup>[v]</sup> . W tekstach Księgi Allaha, Wzniosłego, oraz w Sunnie Jego Wysłannika (sal allahu alejhi ła sallam) odnalazłem całkowitą  jasność w sprawie Atrybutów, podobnie w kwestii potwierdzania al`uluł (Wzniosłości Allaha) al-Fauqiyah, al-Harf i as-Saut.

W książkach późniejszych uczonych spośród Mutakallimuun ^[vi] odnalazłem, że dokonują oni ta`uiil (Atrybutu) al-Istiuaa, mówiąc że oznacza to qahr (Panowanie), i istiilaa (zawładnięcie, opanowanie); dokonują ta`uiil słowa an-Nuzuul (zniżanie się / schodzenie) mówiąc, że znaczy ono iż rozkaz Allaha schodzi; ta`uiil słowa al-Yadain (Dłonie Allaha) mówiąc, że znaczy ono Jego Moc lub Łaskę; jak również ta`uiil słowa al-Qadam (Stopa Allaha), że znaczy ono wynagrodzenie - i inne tym podobne rzeczy.

Bałem się potwierdzać Atrybuty al-Uluł, al-Istiuaa i an-Nuzuul, obawiając się że mogło by to oznaczać hasr ^[vii] i tashbiih ^[viii] . Studiując jednak Księgę Allaha i Sunnę Jego Wysłannika (sal allahu `alejhi ła sallaam), odnalazłem w nich teksty ukazujące rzeczywistość tych znaczeń. Odkryłem że Wysłannik (sal allahu `alejhi ła sallaam) wyjaśnił to co zostało objawione przez Allaha, jak również opisywał Go używając tych Atrybutów. I wiedz, że w jego zgromadzeniach byli zarówno uczeni jak i ignoranci, ludzie inteligentni i mniej inteligentni, Arabowie i nie-Arabowie. Niemniej jednak, nie odnalazłem niczego, czym by tłumaczył teksty którymi opisywał swego Pana. Nie odnalazłem innego tekstu, ani też nic innego co spowodowało by usunięcie prawdziwego (haqiqah) znaczenia, lub powodowało w nich ta`uiil; tak jak ta`uiil moich Szeichów i Uczonych spośród mutakallimiin.

Nie odnalazłem aby Wysłannik (sal allahu `alejhi ła sallaam) ostrzegał ludzi przed wiarą w jawne znaczenie słów którymi opisywał swego Pana, czy dotyczyły one al-Fauqiyah ^[ix], czy al-Yadain, czy też innych rzeczy. Nie istnieją żadne spisane przekazy od Wysłannika które miałyby dowodzić że Atrybuty te mają inne skryte znaczenie, inne niż ich oczywiste znaczenie.

Allah rozszerzył me serce co do natury Szeichów którzy dokonują ta`uiil al-Istiuaa na istiila. Wierzę że nie rozumieją oni Atrybutów Pana, Wywyższonego, inaczej jak w sposób który jest stosowny dla stworzenia. Nie rozumieją al-Istiuaa w sposób który jest stosowny dla Allaha. Dlatego też zmieniają właściwe znaczenie słów i przeczą temu jak Allah sam Siebie opisał.

Nie ma wątpliwości że my i oni (i.e., `Aszariyah) zgodnie potwierdzamy Atrybuty al-Hayaat (Życia), as-Sam (Słuchu), al-Basr (Wzroku), al-`Ilm (Wiedzy), al-Qudrah (Mocy), al-Iraadah (Woli) i al-Kalaam (Mowy) Allaha. Z pewnością nie rozumiemy, że Atrybut Życia Allaha oznacza istnienie podobnych organów które istnieją w naszych ciałach. Podobnie nie rozumiemy że Słuch i Wzrok Allaha sugeruje istnienie organów. Tak więc, gdy oni mówią, 'Jego życie nie jest takie jak nasze, ni też Jego Wiedza i Wzrok, są to raczej Atrybuty stosowne dla Niego, nie stosowne dla nas.' My podobnie mówimy, 'Atrybut Życia jest znany, lecz jego kaifiyah ^[x] nie jest znana. Jego Wiedza jest znana, lecz jej kaifiyah nie jest znana.'

Podobnie, Jego Wzrok i Słuch są znane, nie sugerując przy tym w żaden sposób, że istnieją organy lub części ciała. Są to wszystko Atrybuty przystające Majestatowi Allaha.

Również jeżeli chodzi o Jego `Ayn (Oczy), Fauqiyah, Istiuaa i Nuzuul. Jego Fauqiyah jest znana i ustalona, tak samo jak rzeczywistość Jego Słuchu i rzeczywistość Jego Wzroku. Są one znane, lecz ich kaifiyah nie jest znana. Tak samo Fauqiyah jest znana i ustalona w sposób Jemu odpowiedni, lecz kaifiyah nie jest znana. Również Jego Istiuaa nad Tronem jest znana, lecz kaifiyah nie jest tłumaczona w sposób sugerujący poruszanie lub przenoszenie się w sposób stosowny dla stworzenia, raczej Jego Istiuaa jest w sposób który przystaje Jego Majestatowi.

Tak więc Atrybuty Allaha znane są od strony znaczenia i potwierdzenia, lecz nie są znane od strony jakości lub ograniczania. Wierzący ma zatem jasność co do Atrybutów pod pewnym względem, lecz ślepy jest pod innym względem. Wierzący ma jasność pod względem potwierdzania i istnienia (Atrybutów), lecz ślepy jest pod względem ich kaifiyah i ograniczeń. W ten sposób potwierdza się to, w jaki sposób Allah opisał Siebie Samego, oraz neguje się tahriif, tashbiih i wuquuf ^[xi] .

Tego pragnie nasz Pan, Wywyższony, względem Swych Atrybutów, abyśmy je uznali, wierzyli że są one prawdziwe oraz negowali jakichkolwiek tashbiih, nie przecząc prawdziwym Atrybutom Allaha poprzez tahriif i ta`uiil. Zaprawdę, nie ma różnicy pomiędzy Atrybutem al-Istiuaa i as-Sam, ani pomiędzy Jego Atrybutem an-Nuzuul i al-Basr - gdyż każde z nich pojawia się poprzez tekst.

Tak więc jeżeli powiedzą nam o al-Isituaa, 'Dopuściliście się Tasbiih!'. Odpowiemy im w sprawie as-Sam, 'Dopuściliście się Tasbiih i przypisaliście Panu organy!' A jeżeli oni powiedzą, 'Nie ma organów i części ciała, raczej jest to w sposób Jemu stosowny.' My tak samo odpowiemy na temat al-Istiuaa i al-Fauqiyah, 'Nie ma ograniczenia, raczej jest to w sposób Jemu stosowny.'

Dlatego też to co obowiązuje względem Atrybutów Życia, Słuchu, Wzroku i Wiedzy, nie dopuszczając się w nich do tashbiih, obowiązuje także względem Atrybutów Allaha takich jak Wznoszenie się, Schodzenie, al-Yad (Dłoń), al-Ładźh (Oblicze), al-Qadam (Stopa), ad-Dahak (Śmiech) i Ta`ajjub (Zdumienie). Tak samo jak oni nie przypisują Mu żadnych organów, my także nie przypisujemy Mu żadnych organów ani niczego innego co stosowne jest dla stworzenia. Ich rozumowanie, że Atrybuty Wznoszenia się, Schodzenia, Oblicza i Dłoni sugerują podobieństwo do stworzenia nie jest ani słuszne ani sprawiedliwe. Dlatego wydaje im się że muszą uciekać się do ta`uiil i tahriif, (mimo że nie czynią tego w przypadku innych Atrybutów takich jak Życie, Słuch i Wzrok).

Wszystkie te Atrybuty (które potwierdzają) jak i wszystkie inne (które odrzucają) pochodzą z tego samego miejsca, z Koranu i z Sunny. Tak więc potwierdzając część z nich nie dokonując ta`uiil, a co do innych dokonując ta`uiil i tahriif podobni stajemy się do tych którzy uwierzyli w część Księgi, lecz nie uwierzyli w inną jej część. I jeżeli Allah zechce to jest to jasne i wystarczające.

^[xi] Wuquuf: Słowne potwierdzenie Atrybutów, powstrzymując się od ich znaczenia. Osoba dopuszczająca się tego nie zniekształca słów z Istiuaa na Istiila, lecz nie przypisuje słowom tym żadnego znaczenia.